Sapere aude – nie bój się być mądrzejszym – to słynne powiedzenie Rzymian sprzed 2000 lat wymaga dodatkowo odwagi. To, że jest się mądrzejszym trzeba jeszcze dowieść, co też uczynili uczestnicy Konferencji Żeglugowej we Wrocławiu, która odbyła się 4 kwietnia br., na której spotkały się wszystkie zainteresowane strony za wyjątkiem jednej.

Od kilku miesięcy zmienił się w Polsce rząd a wraz z tą zmianą ocieplił się klimat wokół żeglugi śródlądowej. Jak zwykle w takich sytuacjach znaleźli się chętni do upieczenia własnych kasztanów w tym wznieconym przez nas ognisku i zdyskontowania efektów pozytywnych zmian polityki państwa dla własnych celów.

"W 1954 roku - gdy byłem na kursie sterników - pan Kocikowski kreślił przed nami kolorową przyszłość. " - tak napisał kpt. ż.ś. Władysław Stypczyński wspominając sny o potędze żeglugi śródlądowej w Polsce.

Tytuł dość przewrotny, ale do naszego tańca pasuje jak ulał. Wytłumaczenie jest bardzo proste. Aby towarowa i pasażerska żegluga śródlądowa mogła być uprawiana muszą być spełnione cztery warunki, a mianowicie: musi być droga wodna, musi być tabor śródlądowy, musi być kadra pracownicza i rzecz zasadnicza – towar do przewiezienia. Brak jedenego z czterech czynników powoduje, że idea transportu śródlądowego zaczyna się walić.

Komunikat końcowy Komisji Wspólnot Europejskich w sprawie promocji żeglugi śródlądowej (NAIADES - Zintegrowany Europejski Program Działań na Rzecz Żeglugi Śródlądowej) przewiduje, że należy w tym celu prowadzić szeroko rozumianą edukację przybliżającą wiedzę o korzyściach z żeglugi płynących. Poprzez upowszechnienie tej wiedzy można kształtować korzystny wizerunek branży, który zwłaszcza w Polsce mocno zniekształcony jest przez lobby samochodowe i niektórych ekologów.

Do połowy XX wieku Łaba i Odra były najważniejszymi drogami transportu wodnego w Europie Środkowej. Po Łabie, ponad 20.000 statków transportowało do 18 mln ton towarów rocznie. Odrą przewożono około 12 mln ton ładunku między śląskim zagłębiem przemysłowym, Berlinem i Bałtykiem. Dziś wysokość przewozów osiąga ledwie jedną piątą tej wartości. Transport Łabą na dłuższych odcinkach wynosi jedną dziesiątą wcześniejszej ilości. Spadek został spowodowany przede wszystkim względami politycznymi.

Nowa sytuacja polityczna wyzwoliła w narodzie przez wiele lat skrywaną potrzebę wygadania się publicznie, wyżalania się na krzywdy i niesprawiedliwość. Polska Żegluga Śródlądowa w dosłownym tego słowa znaczeniu znajduje się w przededniu swej zagłady. Polska, jako kraj nowoczesny, posiadający największy dar natury jakim jest połączenie siecią rzek największych ośrodków przemysłowych z morzem i całą Europą będzie pozbawiona możliwości uprawiania żeglugi śródlądowej w formie transportowej. I w tym momencie przerwę po raz pierwszy zmowę milczenia i będę krzyczał: nie wolno nam burzyć i rujnować tego, co inni przez pokolenia budowali, nie mamy do tego prawa!

"Koń jaki jest, każdy widzi". Podobnie żegluga: jaka jest - też widzimy...

Rzecz o prześwitach mostów, zakazach kotwiczenia i innych przeszkodach na szlaku.

Żegluga śródlądowa w Polsce zamiera. Resztka mocno przestarzałej floty jeszcze wprawdzie przewozi towary w ruchu pomiędzy Polską a Europą Zachodnią, ale czy mowa tu o żegludze w Polsce?