Do końca roku gotowa będzie kompletna dokumentacja dotycząca budowy zbiornika retencyjnego Racibórz, która ma ruszyć w 2011 r. Takie informacje przedstawił podczas wtorkowego spotkania w sprawie budowy zbiornika inwestor - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej. Jego przedstawiciele poinformowali, że tzw. decyzja środowiskowa, określająca warunki budowy, jest już przygotowana do podpisu. Prowadzone są prace uaktualniające projekt budowlany, kończy się też kompletowanie dokumentacji.

Budowa zbiornika należy do największych inwestycji hydrotechnicznych w Polsce. Jest opóźniona m.in. z powodu kłopotów z pozyskiwaniem przez inwestora prawa do gospodarowania gruntami pod obiekty zbiornika - obwałowania i zaporę czołową. Terminy są napięte, bo jeśli zbiornik nie powstanie do 2015 r., grozi utrata unijnego dofinansowania.

Wtorkowe spotkanie w Katowicach służyło omówieniu możliwości związanych z zastosowaniem nowej specustawy o szczególnych warunkach realizacji inwestycji przeciwpowodziowych. Zmiany prawne zwiększyły nadzór wojewody nad urządzeniami i inwestycjami w tym zakresie.

- W myśl tych zmian to wojewoda wskazuje, gdzie należy wznieść obiekty przeciwpowodziowe; decyduje, które grunty należy wywłaszczyć pod ich budowę oraz zatwierdza projekt budowlany, wydając jedną decyzję o pozwoleniu na realizację inwestycji - wyjaśniła rzeczniczka wojewody śląskiego Marta Malik.

Takie zmiany mają ułatwić i przyspieszyć budowę zbiornika Racibórz. Najważniejsze jest to, że z rozpoczęciem inwestycji przeciwpowodziowej nie trzeba będzie czekać, aż właściciel nieruchomości, na której ma ona powstać, zgodzi się na wywłaszczenie. Po wydaniu decyzji od razu będzie można przystąpić do prac.

Odszkodowanie za grunty, tak jak w przypadku specustawy drogowej, będzie ustalane później w osobnym postępowaniu. Wysokość odszkodowania dla wywłaszczonych mieszkańców będzie przedmiotem negocjacji między właścicielami lub użytkownikami gruntów a inwestorem. Gdy w ciągu dwóch miesięcy nie uda im się dojść do porozumienia, decyzję podejmie wojewoda. Osoba wywłaszczona będzie mogła się odwołać do ministra infrastruktury.

Siedliska ludzkie zajmują ok. 35 proc. powierzchni przyszłego zbiornika. Harmonogram zakłada, że stan prawny gruntów musi zostać tam uregulowany do 2013 r. Do pozyskania jest jeszcze ok. 80 z ponad 300 gospodarstw we wsi Nieboczowy i Ligota Tworkowska - inwestor prowadzi z ich właścicielami negocjacje.

Budowa zbiornika będzie realizowana etapami: część - ze względu na konieczność osiągnięcia celów środowiskowych związanych z wymogami funduszy unijnych - powinna zostać zakończona w 2014 r. Inna część prac, finansowana m.in. ze środków Banku Światowego, będzie mogła potrwać do końca 2015 r.

Koszty budowy mają być pokryte m.in. ze środków Banku Światowego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju, Banku Rady Europy oraz Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Całość kosztów określana jest na 1,5 mld zł. Rząd zagwarantował 250 mln euro.

Całkowita pojemność suchego polderu Racibórz Dolny wyniesie ok. 185 mln m sześc. Będzie on miał ok. 10 km długości i 4 km szerokości. Zbiornik ograniczy wpływ Odry i Nysy Łużyckiej na tworzenie przez te rzeki fal powodziowych, będących przyczyną m.in. zniszczeń w czasie wielkiej powodzi w 1997 r.

Przez wiele lat na budowę zbiornika, który zapewni ochronę przeciwpowodziową południowej Polski, nie było pieniędzy. W marcu 2007 r. roku rząd potwierdził, że na ten cel zagwarantowano 250 mln euro. Wówczas rozpoczęto wykup nieruchomości pod budowę, przyspieszyły też inne przygotowania do budowy.