Nowość na miarę światową – hybrydowa barka “Hummel” (trzmiel) wyposażona w generatory prądotwórcze napędzane przez silniki zasilane skroplonym gazem ziemnym weszła oficjalnie do eksploatacji w porcie w Hamburgu. Tym samym Hamburg stał się pierwszym portem w Europie który zapewnia zewnętrzne, czyste ekologicznie zasilanie prądem oceanicznych wycieczkowców. Ostateczna, generalna próba odbyła się po podłączeniu ‘Hummla” do stojącej przy nabrzeżu “AIDYsol” 29 maja 2015. Przekazanie energii elektrycznej z barki na statek odbyło się bez najmniejszych problemów.

Na razie podczas postoju w Hamburgu z usług “Hummla” korzystać mogą tylko pasażery należące do AIDA Cruises z Rostocku. Ale opcji do szerokiego wykorzystania pływającej “czystej” elektrowni jest bez liku, a specjalnie powołane do tego celu Hybrid Port Energy GmbH na pewno nie będzie narzekał na brak zatrudnienia.

Cały pomysł projektu narodził się w roku 2012. Wtedy to hamburskie biuro techniczne Becker Marine Systems i AIDA Cruises postanowiły wspólnie zastanowić się jak zaradzić, aby wielkie wycieczkowce stojące w porcie nie wydychały trujących, brudnych spalin. Wiadomo ile energii elektrycznej zużywają te pływające miasta, która produkowana jest przez wielkie diesle pracujące z reguły na paliwo ciężkie. Mieszkańcy Hamburga narzekają, że w miarę zwiększania się ilości wizyt wycieczkowych gigantów powietrze w mieście staje się coraz brudniejsze i sadza sypie się za koszulę. Przede wszystkim dla terminalu pasażerskiego położonego w centrum Hamburga przy nowym Hafencity, musiało być znaleźone radykalne rozwiązanie.

Tak powstała idea wytwarzania czystej energii elektrycznej poprzez wykorzystanie skroplonego gazu ziemnego (LNG, Liquefied Natural Gas) i bezpośredniego przekazywania jej na cumujące w porcie wielkie pasażery. W ten sposób mogą one na okres postoju wyłączyć swoje agregaty, zdając się całkowicie na energię produkowaną przy pomocy gazu LNG. W odróżnieniu od paskudnie zanieczyszczjącego powietrze spalania paliwa ciężkiego, skroplony gaz ziemny spala się całkowicie i nie wydziela prawie żadnych zanieczyszczeń. W ten sposób można uniknąć przedostawania się do atmosfery trujących tlenków siarki i cząstek sadzy, oraz w dużym stopniu ograniczyć ilość tlenku azotu i dwutlenku węgla.

Na nosiciela agregatów LNG zdecydowano się użycie specjalnej barki bez własnego napędu, LNG – Hybrid – Barge. Narodziła się na deskach konstrukcyjnych w biurze inżynierskim Schlüter Marine Salutions we Flensburgu.
Prawdziwe życie tej karkołomnej, nowatorskiej konstrukcji (nawiasem mówiąc pierwszy statek morski z technologią LNG pod niemiecką banderą), rozpoczęło się na stoczni SAM (Shipbuilbing and Machinery) w słowackim Komarnie nad Dunajem. Wodowanie nastąpiło 5 września 2014, a w tydzień później rozpoczęło się przeprowadzenie barki do Hamburga, jej przyszłego portu macierzystego. W zestawie pchanym sforsowano Dunaj i poprzez Kanał Men – Dunaj, Men i Ren zestaw dotarł do Rotterdamu. Mimo że na trasie było mnóstwo śluz i wąskich zakoli rejs przebiegł bez godnych odnotowania wydarzeń. Morski odcinek drogi z Rotterdamu do Hamburga odbył się w asyście holownika. Cała trasa liczyła 1500 km, a rejs trwał trzy tygodnie. Ostatnie prace wykończeniowe wykonała stocznia Blohm + Voss. Przeprowadziła także ostateczne próby całości w ramach wielopunktowego programu. W ten sposób Hamburg ma o jednego eleganckiego trzmiela więcej i do tego całego w bieli.

W drodze z Komarna do Hamburga. Wrzesień/październik 2014


Chrzest “Hummla” przy macierzystym nabrzeżu w porcie hamburskim, nieopodal terminalu dla oceanicznych wycieczkowców. 18 październik 2014


Na stoczni Blohm + Voss w Hamburgu. 15 grudzień 2014

Nieco szczegółów technicznych barki “Hummel”. Ma 76,7 m długości, 11,4 m szerokości i 1,7 m zanurzenia. W jej wnętrzu, pod pokładem mieszczą się pomieszczenia agregatów prądotwórczych i urządzeń pomocniczych, wloty powietrza i wody chłodzącej, pompy pożarowe i systemy przygotowania oleju smarnego no i oczywiście centrala kontrolno-pomiarowa. Cała maszynownia przedzielona jest środkowym korytarzem na trzy po prawej i trzy po lewej stronie dźwiękoszczelne przedziały. Mieszczą pięć agregatów prądotwórczych składających się z silnika gazowego Caterpillar typu G3516C o mocy 1550 KW i generatora prądu zmiennego 50/60 Hz o mocy 1500 KW. Łączna moc elektrowni “Hummla” wynosi więc 7,5 MW, która może być bezpośrednio przekazana na burtę potencjalnego odbiorcy.

“Hummel” tankuje trochę inaczej - ze specjalnych próżniowo izolowanych 40 stopowych kontenerów, dla których miejsce przewidziano na pokładzie rufowym. W każdym z nich mieści się 15 ton skroplonego gazu ziemnego o temperaturze - 163 st.C. Gaz jest skompresowany do jednej sześćsetnej swojej normalnej objętości i przed spaleniem w cylindrach musi być podgrzany.
Z uwagi na to że hamburski port nie posiada jeszcze własnej stacji zaopatrzeniowej w LNG (realizacja takiego terminalu przewidziana jest dopiero na przyszły rok), kontenery które regularnie napełniane są w belgijskim porcie Zeebrugge na terminalu LNG Fluxys, przywozi się ciężarówkami. Jako ładunek powrotny zabierane są puste pojemniki. W Hafencity statki pasażerskie AIDA nie są tak zaopatrywane w prąd z “Hummla” jak można byłoby sądzić. Otóż nie klasycznym sposobem burta w burtę tylko z ok. 200 metrów oddalonego, specjalnie dla barki przygotowanego miejsca postoju. Kable z “Hummla” biegną w podziemnym tunelu do przeciwległego nabrzeża przy którym cumują statki AIDY Cruises. Za pomocą wozu kablowego prąd przekazywany jest na statek. Oczywiście, wszystkie AIDY wyposażone zostały w odpowiednie urządzenia podłączeniowe.


Pierwszy transport gazu LNG dla “Hummla” z belgijskiego terminalu Fluxys w Zeebrugge. 17 grudzień 2014


Próby elektrowni “Hummla” przy pełnym obciążeniu

Latem silniki “Hummla” napędzane są gazem LNG z własnych kontenerów. Produkowany prąd o częstotliwości 60 Hz i napięciu 11 000 Volt przeznaczony jest na pokrycie zapotrzebowania wielkich statków pasażerskich, na razie tylko armatora AIDA Cruises. Zimą, barka przeholowana w zupełnie inny zakątek portu zasilana jest gazem ziemnym z miejskiej sieci gazowej i pracuje już nie tylko jako elektrownia, ale także jako ciepłownia! Wykorzystując ciepło wody chłodzącej silniki, a także ciepło spalin, barka może obok 7,5 MW energii elektrycznej produkować 8,8 MW energii termicznej. Prąd (teraz o częstotliwości 50 Hz) i ciepło, przekazywane są do miejskiej sieci energetycznej lub bezpośrednio do miejscowych zakładów przemysłowych.

Projekt LNG – Hybrid – Barge przewidziany jest nie tylko dla Hamburga czy innych portów morskich. Według konstruktorów barka doskonale nadaje się na rzeki. Tam gdzie na budowach hydrotechnicznych utrudnione jest zaopatrzenie w energię elektryczną z lądu, a z przyczyn ekologicznych nie można użyć agregatów z silnikami diesla, tam “Hummel” jest nieodzowny.

Z początkiem marca ubiegłego roku odbyły się próby techniczne barki zakończone całkowitym powodzeniem. Jeszcze w grudniu 2014 przeprowadzono próbne przekazanie prądu do jednego z wielkich hamburskich przedsiębiorstw przemysłowych – bezproblemowo. Na początku sezonu turystycznego w maju 2015 “Hummel” stał w pełni do dyspozycji AIDA Cruises.

I jeszcze na zakończenie. Królewska para holenderska Wilhelm Alexander i Maxima podczas wizyty w Hamburgu, żywo interesowali się tą egzotyczną, nietypową a jakże przyjazną dla środowiska elektrownią.

Mirek Rajski

Na podstawie “Köhlers Flotten Kalender 2016. Internationales Jahrbuch der Seefahrt”
Zdięcia j.w. + internet