Systematycznie pogarsza się stan infrastruktury rzecznej w Polsce
Resort gospodarki morskiej zamierza w większym niż dotychczas stopniu wykorzystać w transporcie żeglugę śródlądową.

Jako główną przyczynę upadku przewozów śródlądowych wymienia się fatalny stan polskich szlaków wodnych oraz całej infrastruktury portowej, śluz czy jednostek pływających. Padają liczby, mówiące, że na obszarze naszego kraju mamy aż 3812 kilometrów dróg wodnych, ale barki pływają zaledwie po połowie z nich, że do bezpiecznej żeglugi nadaje się zaledwie kilka odcinków Odry, m.in. Wrocław-Gliwice, górny odcinek Wisły w okolicach Krakowa (uregulowany jeszcze przez Austriaków podczas zaborów) oraz dolny bieg Wisły i Odry.
Odpowiedzialnością za ten stan rzeczy obarcza się wieloletnie zaniedbania i brak inwestycji w infrastrukturę, które od ponad 20 lat systematycznie spadają o 20 proc. rocznie. Wraz z pogarszającym się stanem infrastruktury oraz brakiem perspektyw znikają kolejne firmy transportowe, a istniejące nie inwestują w sprzęt i nowoczesne urządzenia portowe. Nie dziwi więc, że w naszym kraju drogą wodną przewozi się rocznie zaledwie 0,6 proc. wszystkich towarów, podczas gdy w Belgii, Holandii czy Francji ilość towarów przewożonych rzekami przekracza nawet 50 proc.

Trudno jednak liczyć na rozwój branży, skoro tak naprawdę od lat 70. nie ma jednego zarządcy, który w swoich rękach skupiłby całą władzę nad żeglugą śródlądową oraz infrastrukturą. Dziś kompetencje są rozrzucone w kilku resortach, a konsekwencje są opłakane – żegluga śródlądowa jest w stanie agonii.
– Na mocy ustawy o działach minister ochrony środowiska odpowiada za stan rzek, czyli także za ich dostosowanie do żeglugi. Ponieważ jednak na pierwszym miejscu, co zrozumiałe z jego punktu widzenia, stawia ochronę środowiska i zabezpieczenia przeciwpowodziowe, to na dbałość o szlaki wodne nie starcza mu czasu i pieniędzy – przyznaje Marta Wolska, specjalista w departamencie żeglugi morskiej i śródlądowej Ministerstwa Transportu i Budownictwa.
Nie reguluje się rzek, nie buduje nowych kanałów, śluz czy progów wodnych, które pozwalają pływać nawet w warunkach suszy
Istnieje m.in. program Odra 2006, który przewiduje wiele inwestycji mających poprawić bezpieczeństwo i infrastrukturę tej rzeki.
Docelowo zaplanowano na ten cel wydatki rzędu 9 mld zł, a realizacja zadań ma zakończyć się w 2016 roku.
– Największym błędem było oddanie w połowie lat 80. szlaków wodnych w zarząd ministra ochrony środowiska. On z racji swoich obowiązków i priorytetów na pierwszym miejscu stawia dbałość o środowisko i ochronę przyrody. Bardzo często nie zgadza się na naprawy istniejących obiektów czy budowy nowych z powodu obaw o naruszenie brzegów rzek lub zbyt duży hałas płoszący ptactwo wodne. Na tym cierpi cała gospodarka. Obecnie polskiej żeglugi śródlądowej praktycznie nie ma. Nie reguluje się rzek, nie buduje nowych kanałów, śluz czy progów wodnych, które pozwalają pływać nawet w warunkach suszy.
Brak zainteresowania rządów tym rodzajem transportu spowodował także zamykanie kolejnych szkół żeglugi śródlądowej i nie ma chętnych do pracy w mało perspektywicznej branży – wylicza grzechy i zaniedbania kolejnych ekip Adam Reszka, były dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej.
Zdaniem Rafała Wiechceckiego należy wyodrębnić żeglugę śródlądową jako oddzielny dział gospodarki i włączyć ją do nowego resortu. Dotąd bowiem środki dla tego segmentu rynku czy jego wszelkie problemy były odsuwane na ostatni plan. Koniecznie należy załatwić sprawę żeglowności Odry i Wisły.

ŻEGLUGA ŚRÓDLĄDOWA - DOTYCHCZASOWE ZADANIA RESORTÓW

Ministerstwo Transportu
• opracowywanie założeń i kierunków rozwoju transportu śródlądowego transportu wodnego oraz infrastruktury portowej
• inicjowanie, wnioskowanie i koordynowanie przedsięwzięć w zakresie rozwoju portów, żeglugi morskiej i śródlądowej
• prowadzenie spraw związanych z bezpieczeństwem ruchu żeglugowego na śródlądowych drogach wodnych
• wykonywanie zadań wynikających z nadzoru ministra nad urzędami żeglugi śródlądowej
• prowadzenie spraw i nadzór nad realizacją przyjętych konwencji i umów dotyczących bezpieczeństwa ruchu żeglugowego na śródlądowych drogach wodnych
• prowadzenie spraw związanych z prawem pracy oraz spraw dotyczących wyszkolenia i kwalifikacji zawodowych marynarzy oraz spraw związanych z działalnością ośrodków szkoleniowych
• prowadzenie spraw w zakresie Funduszu Żeglugi Śródlądowej i Funduszu Rezerwowego oraz obsługa Rady ds. Promocji Żeglugi Śródlądowej działającej przy Ministrze
Ministerstwo Ochrony Środowiska
• utrzymanie śródlądowych wód powierzchniowych stanowiących własność Skarbu Państwa wraz z infrastrukturą techniczną
• prowadzenie nadzoru nad realizacją zadań z zakresu budowy, modernizacji i utrzymania śródlądowych dróg wodnych
• zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej oraz koordynacji przedsięwzięć służących osłonie i ochronie przeciwpowodziowej

Źródło - Lesław Kretowicz - Gazeta Prawna, nr 124, 2006